Tacitus: praefatio Historiae

Het startpunt van mijn werk zal het consulaat van Servius Galba en Titus Vinius zijn, waarbij Galba voor de tweede keer consul is.

Want na de gestichte stad hebben vele auteurs de eerste 820 jaren weergegeven, terwijl de geschiedenis van het Romeinse volk met gelijke welsprekendheid en vrijheid werd verteld.

Nadat er oorlog gevoerd was bij Actium en het in het belang van vrede was dat alle macht bij één persoon werd geconcentreerd, was het gedaan met die grote talenten.

Tegelijk werd de waarheid op meerdere manieren gebroken: eerst door onwetendheid over de staat, vervolgens door de drang tot vleierij of omgekeerd, door haat tegen de machthebbers. Zo was er bij geen van beiden, noch bij de vijanden noch bij de onderworpenen, zorg voor het nageslacht.

Maar je zou je gemakkelijk afwenden van het gunstbejag van een schrijver, terwijl jaloezie en nijd gretig worden opgevangen (letterlijker 'met gretige oren gehoord worden'); immers, aan vleierij kleeft de smaad van slaafsheid, aan kwaadaardigheid (kleeft) de valse schijn van vrijheid.

Galba, Otto en Vitellius zijn mij noch door weldaad noch door onrecht gekend. Mijn waardigheid, door/onder Vespasianus begonnen, door/onder Titus vergroot en door/ onder Domitianus verder bevorderd, zal ik niet ontkennen: maar voor mensen die een onbedorven trouw hebben beloofd, moet iedereen zonder liefde en zonder haat besproken worden.

Als het leven beschikbaar is, heb ik het principaat van de goddelijke Nerva en het bewind van Trajanus, een rijkere en veiligere materie, opzij gelegd voor mijn oude dag, door het zeldzame geluk van de tijden, waarin het is toegestaan te denken wat je wilt en te zeggen wat je denkt.